|
LÀM TRƯỜNG MỚI
Nhờ sự giúp đỡ của những Phật tử tốt bụng, tôi đă t́m được thợ làm trường. Cũng nhờ họ mà tôi biết được là không nên mua nhà cũ để sửa lại thành trường học, nhất là nhà làm trên ghe đă trét xi măng. Họ cho phà hay ghe quá cũ, không thể sửa chữa được nữa th́ chủ mới trét xi măng. Và nếu bị hư là coi như bỏ luôn, không có cách ǵ sửa chữa được nữa! Nếu phà, ghe mới, không bao giờ người ta trét xi măng v́ rất nặng; và nếu ghe hay phà đóng mới th́ c̣n lâu mới phải sửa. Vậy là phải thay đổi kế hoạch dự định trước khi đi, phải làm trường mới, với chi phí cao hơn mua nhà sẵn để sửa thành trường học. Nhưng như vậy sẽ bền lâu hơn. Tôi phải mất nhiều thời gian hơn cho việc làm trường mới và c̣n thêm nhiều bài toán khó nữa! Thợ nói rằng phải 3 – 6 tháng mới làm xong được ngôi trường mới như tôi yêu cầu! Năm ngoái tôi cũng đă nói với chị Diệu Liên và anh Hoàng là nếu làm trường học th́ anh Hoàng phải qua đây định cư 6 tháng, nhưng nay anh Hoàng không đi được, nên tôi lo liệu chuyện này. Có nhiều nhóm thợ, rất khó để chọn nhóm thợ giỏi và có uy tín. Khó hơn nữa là thợ không biết chữ, không biết tính toán, nên họ không biết làm trường nổi hết bao nhiêu tiền! Anh Ḥn trưởng ấp cũng không biết chữ, nói chi mấy người thợ! Khi tôi vẽ cho họ ngôi trường nổi, với chiều rộng 8m và dài 12m, đề nghị họ tính tổng cộng chi phí bao nhiêu, họ suy nghĩ măi rồi lắc đầu, nói chỉ biết tôi phải trả công thợ 2000usd, c̣n chuyện mua tre, gỗ, đinh ốc, tole lợp mái th́ tôi phải thanh toán cho người bán vật liệu cất nhà. Trước khi lên đường tôi có hỏi một nhóm thợ VN có thể đi Cambodia cùng tôi không, họ nói ngay là đi Lào th́ được, c̣n Cambodia họ không đủ can đảm. Sau khi tính toán tôi quyết định làm trường học trong sự phiêu lưu như thế!
Tôi không dám cho họ ứng tiền, v́ sợ thợ không giữ đúng lời hứa, nên rất phiền khi phải cất giữ tiền trong người cho đến khi hoàn tất công việc mới thanh toán. Không có tiền cũng khổ, cầm tiền nhiều cũng khổ và nguy hiểm!
Thật may là tôi có biết về giá trị của nhiều loại gỗ qua thời gian làm việc ở Lào và tiếp xúc với những chuyên gia về gỗ như anh Hùng ở Vinh và ông Hai Phi ở Châu Đốc. Thứ chịu nước tốt nhất là gỗ Sao, người ta thường dùng đóng thuyền, xuồng ghe và bè cá. Làm nhà nổi th́ không có gỗ nào tốt hơn Sao, Cà Chách và Căm xe. Ở Sài G̣n, chỉ có những căn hộ cao cấp mới có cửa làm bằng gỗ Căm xe. Nếu không biết ǵ về gỗ, người ta sẽ bán cho ḿnh gỗ Dầu, rẻ tiền nhưng chịu lực kém, mau mục và rất dễ bị mọt ăn. Khi trường học gần xong th́ người ta kéo từ bờ bên kia Biển Hồ qua một ngôi trường nổi, diện tích 64m2, nhỏ hơn ngôi trường tôi đang làm, thuê thợ Kampong Luong sửa chữa. Ông tỉnh trưởng tới, giận dữ nói với thợ rằng nhà nước Cambodia bỏ tiền ra làm 4 trường như thế cho mấy làng nổi ở Kampong Kdei, mỗi trường chi phí 25,000usd, mới làm xong 3 tháng mà sắp ch́m, gỗ th́ bị mọt ăn! Làm xong chưa học đă phải đem đi sửa chữa. Thợ nói hệ thống phao nổi của ngôi trường là 1700 cây tre, nhưng khi kéo tới Kampong Luong sửa th́ té ra bên dưới chỉ có 150 cây tre!
Nếu ḿnh không biết và giám sát quá tŕnh làm trường, rất dễ bị thợ và những người bán vật liệu qua mặt, họ sẽ đưa những thứ rẻ tiền, không tốt vô làm, dù đă thỏa thuận là dùng những vật liệu tốt nhất. Nói là thợ giỏi, nhưng khi đóng bàn ghế họ cũng không rành lắm. Tôi đă phải tự tay đóng bàn ghế của giáo viên. Cô Loan nói thợ ngạc nhiên dữ lắm, v́ thợ không nghĩ tôi biết về gỗ và có thể cầm cưa, bào, đục đóng bàn ghế. V́ thế, thợ không dám qua mặt. Thợ ăn nhậu quá nhiều, nói với người uống rượu không ích ǵ, tôi phải đích thân cầm bào, đục để làm việc, họ nhậu rồi nằm vơng xem tôi làm, sau khi tỉnh, xấu hổ ra sức làm bù. Với sự thôi thúc và giám sát hàng ngày, nhóm thợ đă hoàn tất ngôi trường trong 1 tháng, đúng như tôi mong muốn!
Trong thời gian này tôi phải tranh thủ đi phát gạo, nhưng nói cho thợ biết là trường làm xong phải được tôi kiểm tra rồi mới sơn. V́ khi đă sơn, ḿnh không biết bên trong là gỗ ǵ nữa.
Cũng phải làm một lần cho xong trường, không thể để dây dưa. Như ngôi trường của một tổ chức làm cho thầy giáo Đạt đă hơn 2 năm mà chưa đưa vào sử dụng được! Đó cũng là lư do khiến thầy Đạt phải nghỉ dạy đi làm cột phát sóng điện thoại kiếm sống. Năm ngoái, chính chị Diệu Liên đă tổ chức phát gạo trên ngôi trường dở dang này. Trường làm hết 18,000usd, nhưng mọi chuyện đâm ra rắc rối và kéo dài, bởi khi trường làm gần xong mà tổ chức tài trợ không thanh toán tiền, v́ thợ đă dùng loại gỗ không đúng như thỏa thuận! Trước khi tôi hoàn tất công việc ra về, nghe tin người ta tới bàn giao trường cho thầy Đạt, nhưng yêu cầu thầy Đạt kư hợp đồng nhận trường 10 năm. Thầy Đạt sợ 10 năm trường này đă hư hỏng rồi, nên không dám nhận. Nh́n ngôi trường đă ch́m phía sau và tre th́ đă có dấu hiệu mục!
Có một Việt kiều ở Úc qua đây tặng bà con Rạch Dừng một ngôi nhà cộng đồng, để dùng cho ma chay, cưới hỏi, họ đặt thợ làm, xong kéo đi chứ không có ai giám sát công việc. Một hăng điện thoại cũng tặng cho một làng nổi trên biển nhà cộng đồng, làm tại Kampong Luong trong 6 tháng mới xong. Nhà cộng đồng giống trường học, nhưng không có vách, bốn phía đều để trống.
Phan Đăng Hoè - mùa Hè 2009
|
